پرونده اسرائیل – قسمت بیست و سوم (تربیت معلم (۲))

📚 سند تحلیل | تربیت معلم (۲)
🔻 پرونده اسرائیل – قسمت بیست و سوم

✍️ به قلم: دکتر شهرام رامشت
➖ هیئت علمی اندیشکده فرهنگ و تربیت اسلامی

🔶 چکیده:

در اسرائیل، دریافت گواهی تدریس منوط به گذراندن دوره کارآموزی عملی پس از فارغ‌التحصیلی است. دو اصلاح عمده، «افق جدید» در ابتدایی و «شجاعت برای تغییر» در متوسطه، ساختار شغلی و الزامات توسعه حرفه ای را دگرگون کرده و ساعات کاری را افزایش داده‌اند. توسعه حرفه ای در دو مرحله، از تثبیت دانش تخصصی تا دستیابی به کارشناسی ارشد یا تخصص طراحی شده است. مشارکت در آموزشهای حرفه ای پس از اصلاحات از ٧٤٪ به ۸۸٪ افزایش یافته، اما گرایش به حوزه های حمایتی از دانش آموزان محدود بوده است. رویکرد جدید با کنترل و خود انضباطی، هویت معلم «مطلوب» را باز تولید می‌کند.

💠 متن کامل سند:

🔹 پرونده اسرائیل – قسمت بیست و سوم
🔸 تربیت معلم (۲)
🔹 کالبد شکافی نظام آموزشی رژیم صهیونسیتی

✳️ در اسرائیل ، فرآیند آموزش معلمان به شکل خودکار منجر به صدور گواهی تدریس نمی‌شود، بلکه فارغ‌التحصیلان موظف‌اند یک دوره کارآموزی عملی را، مشابه با الگوهای اجرایی در کانادا و بریتانیا، با موفقیت پشت سر بگذارند. این الزام اسرائیل را از کشورهایی مانند فرانسه، که تأکید بر آزمون دولتی برای اخذ مجوز تدریس دارند، یا فنلاند، که صرف اتمام تحصیلات دانشگاهی بدون نیاز به مجوز رسمی کافی است، متمایز می‌کند.

❇️ در سال‌های اخیر، دو اصلاح اساسی در نظام آموزش معلمان اسرائیل صورت گرفته است: «افق جدید» در آموزش ابتدایی و «شجاعت برای تغییر» در آموزش متوسطه. این دو اصلاح، ساختار شغلی و استخدامی معلمان را متحول و الزامات تازه‌ای برای توسعه حرفه‌ای تعیین کرده است. بر اساس این تغییرات، زمان کاری معلمان افزایش یافته و افزون بر تدریس در کلاس، ساعات ویژه‌ای به آماده‌سازی مواد آموزشی، برگزاری جلسات با والدین، بررسی کار دانش‌آموزان و تدریس فردی یا گروه‌های کوچک در نظر گرفته شده است. همچنین محدودیت و تمرکز جدیدی برای توسعه دانش معلمان ایجاد شده، به‌گونه‌ای که هر معلم تنها باید، با نظر مدیر مدرسه، در حوزه‌های مرتبط با مأموریت حرفه‌ای خود آموزش ببیند.

✳️ پس از اعمال اصلاحات، توسعه حرفه‌ای معلمان به دو مرحله اصلی تقسیم شده است:
۱. مرحله نخست، آموزشی است برای معلمان تازه‌وارد (سال‌های اول تا سیزدهم دورۀ کاری) تا دانش تخصصی شغلی خود را تثبیت کنند.
۲. مرحله دوم، دستیابی به مدرک کارشناسی ارشد یا تخصص حرفه‌ای است (سال‌های چهاردهم تا بیست و سوم خدمت)، که در آن معلمان وارد حوزه‌های برنامه‌ریزی، تحقیق و مربی‌گری نیز می‌شوند.

❇️ بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد پس از اصلاحات «افق جدید»، مشارکت معلمان در برنامه‌های توسعه حرفه‌ای به طور معناداری افزایش یافته (۸۸ درصد در سال ۲۰۰۹ در مقابل ۷۴ درصد در سال ۲۰۰۸). با این وجود، تنها نیمی از معلمان علاقه‌مند به توسعه حرفه‌ای خود در زمینه آموزش فردی، شناخت و برخورد با مشکلات عاطفی و حمایت از دانش‌آموزان بودند.

〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️〰️

✒️ تجارب کانادا و دیدگاه‌های انتقادی نشان می‌دهد که تلاش برای نهادینه‌سازی سیاست‌های حرفه‌ای‌سازی تدریس، در کنار ابعاد فنی، تأثیری عمیق‌تر و گاه مسأله‌ساز بر هویت شغلی معلم دارد؛ نظام آموزشی سعی دارد معلم «خوب» را با تأکید بر کنترل و خودانضباطی فردی، بازتولید کند.

پژوهش‌ها نشان می‌دهد که تلقین اضطراب و نگرانی نسبت به بقای شغلی و وضعیت اقتصادی، باعث می‌شود معلمان از اهداف جمعی و اجتماعی آموزش غافل مانده و بر سازگاری فردی تمرکز کنند.