پرونده اسرائیل – قسمت دهم (بحران کارایی نظام آموزشی)

📚 سند تحلیل | بحران کارایی نظام آموزشی
🔻 پرونده اسرائیل – قسمت دهم

✍️ به قلم: دکتر شهرام رامشت
➖ هیئت علمی اندیشکده فرهنگ و تربیت اسلامی

〽️ دورنما، (برای یافتن پاسخ متن کامل را بخوانید؛)
🔹 آیا نظام آموزشی رژیم صهیونسیتی در بحران است؟
🔸 منتقدان با استناد به سقوط جایگاه اسرائیل در آزمون‌های بین‌المللی و افت نمرات ورودی دانشگاه‌ها، از ناکارآمدی این نظام سخن می‌گویند. این در حالی است که اسرائیل بیش از میانگین کشورهای OECD بر آموزش سرمایه‌گذاری می‌کند.
🔹 اما آیا این آمارها، تمام حقیقت را روایت می‌کنند؟ مدافعان معتقدند که کاهش نمرات، نتیجه تغییرات جمعیتی، چالش‌های امنیتی و گشایش آموزش عالی به روی اقشار مختلف است.
🖋️ این یادداشت به واکاوی این جدال می‌پردازد و نشان می‌دهد که ارزیابی کارایی یک نظام آموزشی، تنها با آمار ممکن نیست و نیازمند درک عمیق از بستر اجتماعی و سیاسی آن است.

🔶 چکیده:

در سالهای اخیر، نظام آموزشی اسرائیل به واسطه افت جایگاه در آزمونهای بین المللی و کاهش کیفیت دانش آموزان ورودی به دانشگاهها با انتقادات جدی مواجه شده است. منتقدان تضاد میان سرمایه گذاری سنگین (۸/۵ درصد تولید ناخالص داخلی در ۲۰۰۳، بالاتر از میانگین OECD) و نتایج ضعیف را نشانه ناکارآمدی می دانند. در مقابل، برخی معتقدند این آمارها باید در بستر بحرانهای امنیتی، مهاجرت، تغییرات جمعیتی و افزایش دانش آموزان محروم تفسیر شود. به طور کلی، اثر بخشی آموزش و پرورش اسرائیل تنها بر پایه آمار قابل ارزیابی نیست و تحلیل عمیق تری از بستر اجتماعی و تاریخی می طلبد.

💠 متن کامل سند:

🔹 پرونده اسرائیل – قسمت دهم
🔸 بحران کارایی نظام آموزشی
🔹 کالبد شکافی نظام آموزشی رژیم صهیونیستی

🔻 در سال‌های اخیر، بحث‌های فراوانی پیرامون وضعیت نظام آموزشی اسرائیل شکل گرفته است؛ بحثی که به ویژه با استناد به آمار و ارقام، شکاف عمیقی میان دو رویکرد انتقادی و دفاعی از این نظام ایجاد کرده است.
🔻 از یک‌سو، منتقدان معتقدند وضعیت آموزش و پرورش اسرائیل نسبت به دهه‌های گذشته تضعیف شده است. آن‌ها به کاهش جایگاه اسرائیل در آزمون‌های بین‌المللی و همچنین افت کیفیت دانش‌آموزان ورودی به دانشگاه‌ها استناد می‌کنند. نکته مهم برای این گروه، تضاد میان سرمایه‌گذاری سنگین دولت و بازده پایین نظام آموزشی است.

🔹 «در سال ۲۰۰۳، هزینه ملی آموزش و پرورش در اسرائیل معادل ۸.۵ درصد تولید ناخالص داخلی بود، در حالی‌که میانگین کشورهای OECD فقط ۶.۳ درصد بوده است. با این حال، جایگاه اسرائیل در آزمون ریاضی از رتبه ۳۱ در سال ۲۰۰۲ به رتبه ۴۰ از میان ۵۷ کشور در سال ۲۰۰۶ سقوط کرده است.»

✅ در سوی دیگر ماجرا، عده‌ای معتقدند که این آمارها باید در بستری صحیح و متناسب با شرایط ویژه جامعه #اسرائیل تفسیر شوند. آنها کاهش نمرات آزمون‌های دانشگاهی را نشانه بحران نمی‌دانند و معتقدند این کاهش، بیشتر به دلیل گشایش آموزش عالی برای گروه‌های جمعیتی بیشتر، ارائه بورسیه‌ها و تغییرات بازار کار است؛ شرایطی که باعث می‌شود مدارک دانشگاهی به معیاری برای گزینش تبدیل شود و افراد بیشتری وارد دانشگاه شوند، حتی اگر نمرات متوسط آنها کاهش یابد.

✳️ در جامعه اسرائیل نیز، برخی تأکید می‌کنند که انتقادهای رایج اغلب از شرایط خاص این کشور غافل می‌مانند: از جمله بحران‌های امنیتی، مهاجرت‌های گسترده، تغییرات جمعیتی، افزایش دانش‌آموزان با پیشینه اقتصادی-اجتماعی پایین و تعمیق شکاف‌های اقتصادی. همه این عوامل، شرایط آموزش و نتایج آن را به گونه‌ای منحصر به فرد و پیچیده رقم زده‌اند که با هیچ کشور متوسطی در OECD قابل قیاس نیست.

✳️ در مجموع، بحث بر سر کارآمدی یا ناکارآمدی آموزش و پرورش اسرائیل، جلوه‌ای از تلاقی آمار با واقعیت‌های انسانی و اجتماعی این کشور است؛ جایی که اعداد، تنها بخشی از روایت را بازگو می‌کنند و بقیه آن را باید در بستر تاریخی، اجتماعی و اقتصادی ویژه این جامعه جستجو کرد.
〰️〰️〰️〰️
✒️ بررسی وضعیت آموزش و پرورش در اسرائیل بیش از آنکه صرفاً به ارقام و رتبه‌ها وابسته باشد، نیازمند نگاهی عمیق به زمینه‌های اجتماعی و سیاسی این رژیم است. کاهش رتبه‌های بین‌المللی و افت سطح ورودی دانشگاه‌ها، هرچند نگران‌کننده به نظر می‌رسد، اما نمی‌توان آن را فقط نشانه یک بحران ساختاری دانست، زیرا این تحولات در بستری از چالش‌های امنیتی، مهاجرت گسترده، تغییرات جمعیتی و افزایش حضور اقشار کم‌برخوردار معنا پیدا می‌کند. سرمایه‌گذاری بسیار #اسرائیل بر تربیت_عمومی ، 20 درصد بیشتر از میانگین کشورهای OECD از تولید ناخالص ملی، برای پوشش همین چالش‌هاست که باید دید این سرمایه‌گذاری چه زمانی به بار خواهد نشست.

🔅 در مجموع، ارزیابی کارآمدی آموزش و پرورش، چه در اسرائیل و چه در سطح بین‌الملل، بدون لحاظ شرایط اجتماعی، تاریخی و آینده‌نگری عمیق، تحلیلی ناقص است. نظام تربیت رسمی، اگر نتواند خود را با واقعیات نو جامعه و ارزش‌های بنیادین انسانی تطبیق دهد، چه بسا خود به بخشی از مشکل بدل گردد، نه راه‌حل آن. با توجه به زمینه‌های فرهنگی اجتماعی اسرائیل که در پیش‌تر بدان‌ها اشاره شد، در ادامه عدالت آموزشی در اسرائیل را بررسی خواهیم کرد، ان‌شاء‌الله.