کاوشی برای رسیدن به حقیقت مدرسه

برگزاری نشست «کاوشی برای رسیدن به حقیقت مدرسه»

اندیشکده فرهنگ و تربیت اسلامی با همکاری دفتر آموزش و پرورش واحد فرهنگی بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق(ع) روز پنجشنبه ۹ مردادماه ۱۴۰۳ نشست علمی–پژوهشی با عنوان «کاوشی برای رسیدن به حقیقت مدرسه؛ بررسی معنا و کارکرد مدرسه در نظام آموزشی» را به صورت مجازی برگزار کرد.

🎙️ سخنران نشست

در این نشست، دکتر محمد آزین، مدیر مؤسسه مطالعات راهبردی برهان و پژوهشگر حوزه تعلیم و تربیت، به‌عنوان سخنران اصلی حضور داشت. او هدف این گفت‌وگو را بازخوانی انتقادی مدرسه در ایران معاصر و بازاندیشی در جایگاه آن برای تحقق تعلیم و تربیت تمدنی دانست.

🔎 مدرسه؛ وضع موجود و وضع مطلوب

دکتر آزین بحث خود را با تفکیک میان وضع موجود مدرسه و وضع مطلوب آغاز کرد. او تصریح کرد که مدرسه امروز در ایران، به‌جای ایفای نقش تمدنی و تربیتی، بیشتر درگیر کارکردهای ابزاری و سیاسی–اجتماعی شده است. به گفته او، مدرسه کنونی گرفتار نوعی عقب‌نشینی معنایی شده و حتی در ایفای نقش‌های پایه‌ای اجتماعی و پرورشی نیز ناتوان است.

🏫 سه ساحت اصلی تربیت

دکتر آزین در ادامه به سه ساحت اصلی تربیت اشاره کرد و ضعف نظام آموزشی در این حوزه‌ها را برشمرد:

1️⃣ تربیت فردی: شامل دانش، مهارت و باورهای دینی
2️⃣ تربیت بین‌فردی: مهارت‌های ارتباطی و تعامل با خانواده و محیط پیرامون
3️⃣ تربیت ملی–اجتماعی: هویت تاریخی، تعلق به جامعه و فرهنگ سیاسی

به باور او، غفلت از این ساحت سوم –یعنی تربیت ملی–اجتماعی– موجب تضعیف هویت جمعی و کاهش مشارکت نسلی در جامعه شده است.

📑 نقدی بر سند تحول بنیادین

وی در بخش دیگری از سخنان خود به نقد بندیساحت‌های سند تحول بنیادین آموزش و پرورش پرداخت و تأکید کرد که این سند، ساحت اجتماعی–سیاسی را در کنار سایر ساحت‌ها قرار داده و عملاً فرآیند تربیت را از دغدغه‌های ملی و دینی منفک ساخته است. او این امر را نشانه‌ای از نوعی سکولاریسم پنهان و فردگرایی آموزشی دانست.

👨‍👩‍👧‍👦 نقش خانواده و نهادهای اجتماعی

دکتر آزین با تأکید بر اینکه خانواده نخستین و بنیادی‌ترین نهاد تربیت اجتماعی است، افزود که خانواده به‌تنهایی برای تربیت اجتماعی کافی نیست و مدرسه باید بستر تحقق مؤلفه‌های کلان هویت ملی – مانند تاریخ، قانون و زبان – باشد.

🚀 راهکارهای عبور از وضع موجود

وی چند راهکار کلیدی برای گذار به مدرسه تمدنی برشمرد، از جمله:

🔹 ایجاد پیوستگی تاریخی و تقویت درک نوجوانان از گذشته و آینده
🔹 بازطراحی محتوای درسی با محوریت میراث علمی و فرهنگی اسلامی
🔹 بازنمایی امیدبخش آینده از طریق رسانه‌ها و ابزارهای فرهنگی
🔹 ایجاد ارتباطات فرهنگی بین‌المللی برای تقویت عزت ملی
🔹 تغییر رویکرد در آموزش زبان فارسی به سمت متون معنادار و روایت‌محور
🔹 فراهم‌کردن امکان مشارکت واقعی دانش‌آموزان در فرایندهای مدرسه

👩‍🏫 معلم؛ بازیگر اصلی تحول

به باور دکتر آزین، معلم محور اصلی تحول مدرسه ایرانی است. او معلم را «محور مسئله» دانست؛ کسی که باید از کلاس درس تا سطح سیاستگذاری نظام آموزشی، الگوی کرامت انسانی را بازتاب دهد. بدون بازاندیشی در جایگاه معلم، تحول تمدنی در مدرسه ممکن نخواهد شد.

📝 جمع‌بندی نشست

نشست «کاوشی برای رسیدن به حقیقت مدرسه» با استقبال دانشجویان و علاقه‌مندان همراه شد و نشان داد که بازاندیشی مفهومی و ساختاری مدرسه، گامی اساسی برای تحقق تمدن نوین اسلامی است.

✨ علاقه‌مندان می‌توانند صوت و گزارش مکتوب نشست را از این قسمت دانلود کنند.