پرونده اسرائیل – قسمت نوزدهم (نابرابری در تربیت اوان کودکی)

📚 سند تحلیل | نابرابری در تربیت اوان کودکی
🔻 پرونده اسرائیل – قسمت نوزدهم

✍️ به قلم: دکتر شهرام رامشت
➖ هیئت علمی اندیشکده فرهنگ و تربیت اسلامی

🔶 چکیده:

در اسرائیل، آموزش پیش دبستانی نقش مهمی در بهبود عملکرد تحصیلی دارد و می تواند تا ۹۰ امتیاز در مهارت خواندن مؤثر باشد. با این حال، کمبود چارچوبهای پیش دبستانی در بخش عربی موجب میشود کودکان عرب در آزمونها ۱۵ تا ۳۰ امتیاز عقب تر باشند و این شکاف در طول مسیر تحصیلی و ورود به دانشگاه عمیق تر شود. گرچه قانون ۲۰۱۱، آموزش رایگان ۳ تا ۴ ساله ها را الزامی کرد و پوشش ۹۰ درصدی ایجاد شد، اما نسبت دو مربی به ۳۵ کودک کیفیت را تهدید می کند. سرمایه گذاری و بازتوزیع منابع در مناطق محروم برای پیشگیری از باز تولید نابرابری ضروری است.

💠 متن کامل سند:

🔹 پرونده اسرائیل – قسمت نوزدهم
🔸 نابرابری در تربیت اوان کودکی
🔹 کالبد شکافی نظام آموزشی رژیم صهیونیستی

✳️ یکی از ریشه‌های بنیادین نابرابری آموزشی در اسرائیل ، به آموزش و مراقبت دوران کودکی بازمی‌گردد؛ مرحله‌ای که شانس اولیه برای موفقیت تحصیلی و اجتماعی را میان کودکان از طبقات و گروه‌های مختلف توزیع می‌کند. مطالعات بین‌المللی نشان می‌دهد شرکت در آموزش پیش‌دبستانی*دست‌کم به مدت یک سال، بر دستاوردهای بعدی دانش‌آموزان مؤثر بوده و منجر به بهبود چشمگیر عملکرد خواندن تا سن پانزده سالگی می‌شود. این بهبود در کشورهای OECD حدود ۳۰ امتیاز و در اسرائیل حتی تا ۹۰ امتیاز بوده است، که خود گواه اهمیت و تأثیرگذاری این سطح آموزشی است.

❇️ اما درست در همینجا، زنجیره نابرابری آغاز می‌شود؛ عدم برابری در دسترسی به آموزش پیش‌دبستانی میان گروه‌های قومی و به‌ویژه دانش‌آموزان عرب در اسرائیل به شکل محسوسی مشاهده می‌شود. کمبود چارچوب‌های پیش‌دبستانی در بخش عربی، کودکان را از این فرصت کلیدی محروم می‌کند و اثر این کمبود، در آزمون‌های ملی مدارس ابتدایی و راهنمایی نیز قابل مشاهده است؛ دانش‌آموزان عرب با فاصله ۱۵ تا ۳۰ امتیاز پایین‌تر نسبت به همتایان یهودی خود ارزیابی می‌شوند.

✳️ نتیجه چنین نابرابری‌هایی فقط در سال‌های اولیه باقی نمی‌ماند بلکه در طول مسیر تحصیلی تعمیق می‌شود؛ پژوهش‌های طولی نشان می‌دهد که شکاف دستاورد تحصیلی از دوره راهنمایی آغاز شده، با گذر زمان افزایش می‌یابد و اثر آن، نهایتاً در شانس ورود به آموزش عالی خود را چندبرابر می‌کند. واقعیت آماری این است که احتمال ورود به تحصیلات عالی در میان ممتازترین گروه‌ها، سه تا هشت برابر بیش از گروه‌های ضعیف‌تر است؛ این یعنی آموزش ابتدایی و پیش‌دبستانی عملاً به ابزاری برای تسهیل یا مسدود کردن مسیر صعود اجتماعی بدل می‌شود.

❇️ اگرچه قانون آموزش رایگان اجباری برای کودکان ۳ تا ۴ ساله در سال ۲۰۱۱، قدمی مهم بود و ۹۰ درصد این گروه سنی را تحت پوشش قرار داد، اما کمبود نیروی انسانی و نسبت نامتعارف کارکنان به کودکان (دو مربی برای ۳۵ کودک) به شدت کیفیت آموزش را با چالش مواجه ساخته و تردیدهایی جدی درباره اثربخشی این سیاست برانگیخته است.

✳️ در مجموع، اگر قرار است آموزش به ابزار عدالت و نه بازتولید نابرابری بدل شود، لازم است خط‌مشی‌گذاران، سرمایه‌گذاری و بازتوزیع جدی‌تری را بر آموزش پیش‌دبستانی در مناطق محروم (به‌ویژه بخش عربی) در دستور کار قرار دهند؛ چراکه نقطه عزیمت هر نابرابری یا برابری، نه در آزمون‌های نهایی، که در همان سال‌های نخست شکل می‌گیرد.
〰️〰️〰️〰️
✒️ با توجه به نقش تأثیرگذار کودکستان در دوره‌های تحصیلی افراد، #اسرائیل خط‌مشی پوشش آموزش کودکان ۳ تا ۶ ساله را اجباری و رایگان کرده است. تنها چالش‌های موجود برای آن‌ها عدالت در دسترسی تمام افراد جامعه اعم از اعراب به این امکانات، و همچنین کیفیت ارائه خدمات است؛ جایی که به ازای هر ۳۵ کودک تنها ۲ مربی وجود دارد.

🔹 در این حوزه به نظر می‌رسد آموزش و پرورش ایران فاصله زیادی با وضع موجود در رژیم صهیونی دارد. در ایران آموزش اجباری از پایان ۶ سالگی آغاز شده و دوره اوان کودکی با وجود اضافه‌شدن سازمان تعلیم و تربیت کودک به آموزش و پرورش، هیچ‌گونه الزامی را برای پوشش تحصیلی دوره اوان کودکی ندارد.

🚩 نه فقط در مقام عمل، بلکه در اسناد بالادستی هم اشاره چندانی به این موضوع نشده است؛ یک دلیل آن عدم پوشش اوان کودکی در زمان نگارش اسناد توسط آموزش و پرورش است، و دلیل دیگر آن، بحث‌های مربوط به تأمین اعتبار مالی اجباری کردن یک یا دوسال پیش از دبستان است. البته دلایل و توجیهاتی هم وجود دارد، اما هر چه هست، باعث لوکس‌شدن این دوره از تحصیل و دور ماندن خیل عظیمی از کودکان به‌خصوص مناطق لازم التوجه از آن شده است. در این حوزه با فاصله زیادی از دشمن عقب هستیم…