استاد دانشگاه باید شاگردپرور باشد!

📚 سند دیدگاه | استاد دانشگاه باید شاگردپرور باشد!

✍️ به قلم: سلمان گیلانی

➖ پژوهشگر اندیشکده فرهنگ و تربیت اسلامی

🔶 چکیده:

شاگردپروری یکی از سنت‌های اصیل حوزه‌های علمیه است که فراتر از آموزش، به پرورش اخلاقی، اعتقادی و معنوی شاگردان می‌پردازد. این نگاه، الگویی ارزشمند برای اساتید دانشگاهی است که در مسیر تحقق دانشگاه اسلامی گام برمی‌دارند. در این یادداشت به ضرورت شاگردپروری، چالش‌های نظام دانشگاهی، و راهکارهای تربیت نسل آینده پرداخته می‌شود.

💠 در ادامه می‌توانید متن کامل سند را مطالعه کنید:

استاد دانشگاه باید شاگردپرور باشدشاگردپروری در دانشگاه؛ ضرورتی برای تربیت نسل آینده

یکی از ویژگی‌های مهم اساتید و علمای حوزه، توجه به رشد اخلاقی و معنوی شاگردان بوده است. این رویکرد باعث شده که رابطه استاد و شاگرد در حوزه‌های علمیه صرفاً یک رابطه آموزشی نباشد، بلکه پیوندی همچون رابطه پدر و فرزند ایجاد کند. شاگردپروری، به عنوان یکی از سنت‌های ارزشمند حوزه، می‌تواند الگویی مناسب برای اساتید دانشگاه باشد، به‌ویژه در دانشگاه‌های کنونی که در دوران انقلاب اسلامی شکل گرفته‌اند و با هدف رسیدن به آرمان دانشگاه اسلامی در حال حرکت هستند.

🔷 چالش‌های موجود در نظام دانشگاهیمتأسفانه، بسیاری از اساتید دانشگاه فعالیت‌های خود را به تدریس و آزمون محدود می‌کنند. دانشجویان برای طرح سؤالات درسی نیز با دشواری مواجه هستند و همین امر باعث می‌شود که کمتر جرأت کنند مسائل غیر درسی خود را با استاد در میان بگذارند. در چنین شرایطی، دانشجو استاد را نه به عنوان یک راهنما و مشاور، بلکه صرفاً به عنوان فردی می‌بیند که در کلاس درس حضور دارد و ارتباط با او نیز به همین فضا محدود می‌شود.
این در حالی است که در نگاه شاگردپروری، استاد نقش یک پدر معنوی را برای دانشجویان ایفا می‌کند. او نه‌تنها به رشد علمی دانشجویان اهمیت می‌دهد، بلکه تلاش می‌کند آنها را از نظر اخلاقی، معنوی و اعتقادی نیز پرورش دهد. استاد با دقت به رفتارهای دانشجو توجه کرده و در صورت مشاهده اشتباه، سعی در اصلاح و راهنمایی او دارد. چنین استادی، احساس مسئولیت عمیقی نسبت به آینده دانشجویان خود دارد و تلاش می‌کند آنان را در مسیر صحیح هدایت کند.

🔶 ضرورت برنامه‌ریزی و نظارت مستمررشد و تربیت صحیح نیازمند برنامه‌ریزی و پایش مستمر است. پرورش دانشجویان نیز از این قاعده مستثنا نیست و باید به‌طور دائم رصد شود تا آنان از مسیر صحیح رشد علمی و اخلاقی خود منحرف نشوند. در این میان، استاد نقش مهمی در جلوگیری از آسیب‌ها و انحرافات دانشجویان، به‌ویژه در سال‌های ابتدایی تحصیل در دانشگاه، ایفا می‌کند. دانشجویان تازه‌وارد بیش از دیگران نیازمند حمایت و راهنمایی هستند تا مسیر درست را پیدا کنند و از سردرگمی نجات یابند.

🔸 شاگردپروری، امتداد وجود استادطبق دیدگاه استاد عابدینی، شاگردپروری در نگاه اسلامی امتداد وجود استاد در زمان و مکان است. این امتداد می‌تواند سالیان سال ادامه داشته باشد و با تربیت نسل‌های بعدی، به عنوان یک «شجره طیبه» در مسیر باقیات صالحات استاد قرار گیرد. در واقع، هر دانشجویی که تحت تعلیم و تربیت صحیح قرار گیرد، خود می‌تواند در آینده چراغ راه دیگران شود و این زنجیره ارزشمند را تداوم بخشد.

🔹 حرکت به سوی دانشگاه اسلامیبرای حرکت در مسیر دانشگاه اسلامی، لازم است که اساتید نگاه خود را به مقوله آموزش تغییر دهند. آموزش نباید صرفاً به انتقال دانش محدود شود، بلکه باید در قالب تربیت و پرورش دانشجو انجام گیرد. استادانی که به شاگردپروری توجه می‌کنند، نه‌تنها در تربیت متخصصان علمی موفق‌تر خواهند بود، بلکه انسان‌هایی متعهد و ارزش‌مدار نیز به جامعه تحویل خواهند داد. در این مسیر، دانشگاه‌ها نیز باید بستر لازم را برای تقویت ارتباط استاد و دانشجو فراهم کنند و شاگردپروری را به عنوان یکی از اهداف مهم آموزش عالی در نظر بگیرند.

در نهایت، تحقق دانشگاه اسلامی مستلزم تغییر نگرش اساتید و دانشگاهیان به فرایند آموزش است. شاگردپروری، اگر به درستی اجرا شود، نه‌تنها به ارتقای سطح علمی دانشگاه‌ها کمک خواهد کرد، بلکه جامعه را نیز از نظر اخلاقی و معنوی غنی‌تر خواهد ساخت. این تحول، بی‌شک در تربیت نسل آینده نقشی کلیدی ایفا خواهد کرد.

✅️ مطالعه این سند را به اساتید، دانشجویان و دغدغه‌مندان حوزه آموزش و تربیت پیشنهاد می‌کنیم.