پرونده اسرائیل – قسمت شانزدهم (بازتولید ساختاریِ نابرابری‌های قومی و جنسیتی)

📚 سند تحلیل | بازتولید ساختاریِ نابرابری‌های قومی و جنسیتی
🔻 پرونده اسرائیل – قسمت شانزدهم

✍️ به قلم: دکتر شهرام رامشت
➖ هیئت علمی اندیشکده فرهنگ و تربیت اسلامی

🔶 چکیده:

نظام آموزشی اسرائیل نابرابریهای قومی و جنسیتی را بازتولید می کند. داده ها نشان میدهند که دختران عرب نسبت به پسران عرب موفقیت تحصیلی بیشتری دارند، اما پسران با موانع جنسیتی و فرهنگی روبه رو هستند. همچنین، دانش آموزانی با والدین اروپایی/آمریکایی نسبت به دانش آموزان آسیایی/آفریقایی ۲۸٪ بیشتر گواهی نامه تحصیلی دریافت میکنند و ۲٫۵ تا ۳ برابر بیشتر به دانشگاه راه می یابند. این شکافها ناشی از ساختارهای اجتماعی و سیاستهای تفکیکی هستند که فرصتهای برابر را محدود کرده اند. نظام آموزشی، به جای اصلاح نابرابری ها آنها را تثبیت می کند. تحقق عدالت آموزشی نیازمند تغییرات بنیادین در سیاستها و رفع موانع ساختاری است.

💠 متن کامل سند:

🔹 پرونده اسرائیل – قسمت شانزدهم
🔸 بازتولید ساختاریِ نابرابری‌های قومی و جنسیتی
🔹 کالبد شکافی نظام آموزشی رژیم صهیونیستی

🔘 نابرابری آموزشی محدود به تمایزات اقتصادی و اجتماعی نیست؛ جنسیت و قومیت نیز نقش پررنگی در بازتولید ساختارهای نابرابر ایفا می‌کنند. داده‌های رسمی اسرائیل به‌خوبی این واقعیت را عیان می‌کند. در بخش آموزش دولتی عربی، ۶۷ درصد از دختران موفق به دریافت گواهینامه تحصیلی می‌شوند، در حالی‌که این نرخ در میان پسران تنها ۵۰ درصد است. این شکاف چشمگیر نه‌تنها نشانه‌ای از برتری عملکرد تحصیلی دختران، بلکه نمادی است از سلسله‌مراتب موانع جنسیتی پیشاروی پسران عرب که بخش مهمی ریشه در عوامل جامعه‌شناختی و فرهنگی دارد.

⬅️ از سوی دیگر، نابرابری خروجی آموزشی به گسل‌های قومی و مبدأ خانوادگی نیز گره خورده است. بنابر نتایج پژوهش‌ها، در اسرائیل دانش‌آموزانی که والدین‌شان در اروپا یا آمریکا متولدشده‌اند، ۲۸ درصد بیش از همسالان با والدین آسیایی یا آفریقایی موفق به اخذ گواهینامه تحصیلی می‌شوند. این شکاف در آموزش عالی و دسترسی به رشته‌های کلیدی نیز خود را آشکار می‌کند؛ جایی که از هر پنج فارغ‌التحصیل در علوم دقیقه، پزشکی و حقوق، تنها یک نفر دارای پیشینه آسیایی یا آفریقایی است.

💠 مطالعات جدیدتر نیز بر ماندگاری، اگر نگوییم تعمیق این شکاف‌ها صحه می‌گذاردند. بر اساس این یافته‌ها، یهودیان آسیایی یا آفریقایی ۲.۵ تا ۳ برابر کمتر از همتایان اروپایی یا آمریکایی خود به تحصیلات دانشگاهی دست می‌یابند. این در حالی‌ است که اکثریت این جمعیت‌ها دوره‌های آموزش خود را در #اسرائیل گذرانده‌اند و ۹۰ درصد از پرسش‌شوندگان، تحصیلات دانشگاهی را شرط موفقیت در زندگی می‌دانند؛ نشانه‌ای که ساختاری بودن موانع و مستقل بودن آن از نگرش و خواست فردی را برجسته می‌کند.

🔅 در مجموع، می‌توان نتیجه گرفت که نابرابری تحصیلی در اسرائیل ، فرآیند پیچیده‌ای است که جنسیت، قومیت و موقعیت اجتماعی-اقتصادی در آن هم‌افزایی می‌کنند. تلاقی این ابعاد، بازتولید سلسله‌مراتب آموزشی را نه‌تنها یک پیامد، بلکه جزئی از ذات سیستم می‌سازد. جهش به‌سوی عدالت آموزشی ، بدون رفع ریشه‌های ساختاری این شکاف‌ها و بازتعریف بنیادین سیاست‌های پذیرش و حمایت تحصیلی، دور از دسترس خواهد بود.
〰️〰️〰️〰️〰️
✒️ آنچه در تجربه آموزشی #اسرائیل برجسته می‌شود، پیوند عمیق و پایدار نابرابری‌های آموزشی با ساختارهای اجتماعی، قومی و جنسیتی است. داده‌ها نشان می‌دهد که حتی در نظام‌هایی با ادعای فرصت برابر، عواملی مانند جنسیت و به‌ویژه خاستگاه قومی و جغرافیایی نیز همچنان نقشی سرنوشت‌ساز و بازدارنده دارند.

🔸 شکافِ ۲۸ درصدی میان فرزندان والدین اروپایی/آمریکایی و آسیایی/آفریقایی در اخذ گواهی‌نامه، یا احتمال ۲.۵ تا ۳ برابری موفقیت دانش‌آموختگان مهاجران غربی در ورود به دانشگاه، همه نشانگر آن است که آموزش به‌جای اصلاح نابرابری‌های اولیه، بیشتر به ابزاری برای تثبیت و اقتداربخشی این شکاف‌ها بدل شده است. حتی باور فراگیر به ارزش آموزش عالی نیز نتوانسته است در عمل بر این چرخه غلبه کند؛ زیرا تعیین‌کنندگی سرمایه اجتماعی-فرهنگی و سیاست‌های تفکیک‌کننده همچنان برقرار است.

⚜️ تلاقی نابرابری‌های جنسیتی و قومی -در بستری که فرصت‌های تحرک اجتماعی را وابسته به خاستگاه و موقعیت اولیه می‌کند- ماهیت بحران‌زده عدالت آموزشی رسمی را افشا می‌سازد. تأکید بسیاری از سیاست‌گذاران بر تلاش فردی یا رقابت آزاد بدون بازشناسی این ریشه‌ها، به نوعی ساده‌سازی و پنهان‌کاری مسئله انجامیده و میدان را برای تداوم نابرابری باز می‌گذارد.